website
header04
header02
header03

Behandeling van borstkanker

Voor de mammapoli is een multidisciplinair team samengesteld van chirurgen, verpleegkundig specialisten, mammacareverpleegkundigen, radiologen, pathologen en plastisch chirurgen. Zij werken nauw samen om u de best mogelijke behandeling te garanderen. Wekelijks vindt er een overleg plaats waar alle disciplines die werkzaam zijn binnen de mammapoli aanwezig zijn. Hier worden de patiënten besproken aan de hand van de foto’s, weefselonderzoek en andere uitslagen. Daarna wordt een behandelplan vastgesteld en dat zal met u worden besproken door de gespecialiseerd verpleegkundige en/of chirurg. Bij het definitief vaststellen van de behandeling is het soms nodig om bij u nogmaals lichamelijk onderzoek te verrichten. In deze fase maakt u ook kennis met de mammacareverpleegkundige. Zij geeft u informatie over de behandeling en maakt een vervolgafspraak om dit verder te bespreken. De huisarts wordt op dit moment geïnformeerd over de uitslag(en) en het behandelplan.

 

De behandeling van borstkanker bestaat meestal uit een combinatie van verschillende behandelingen, zoals een operatie, chemotherapie, bestraling en hormoontherapie. De volgorde van de behandeling kan per patiënt verschillend zijn. Vaak is een operatie de eerste behandeling, maar het kan ook voorkomen dat er bijvoorbeeld eerst chemotherapie wordt gegeven.

Als na de eerste onderzoeken is gebleken dat u borstkanker heeft, is meestal nog niet duidelijk om welke vorm van borstkanker het nu precies gaat en in welk stadium dit verkeert. Deze vragen kunnen pas beantwoord worden na een operatie, wanneer de weggenomen tumor door de patholoog is onderzocht. Dan wordt de definitieve diagnose gesteld, waarop het verdere behandelplan wordt afgestemd.

 

Chirurgie

Chirurgie is een van de belangrijkste onderdelen van de behandeling van borstkanker. In principe zijn er twee vormen van operaties mogelijk: de borstsparende operatie en de amputatie van de borst.

De keuze voor één van de operaties is afhankelijk van verschillende factoren: leeftijd patiënte, grootte van de tumor, aard van de tumor, grootte van de borst, wensen van patiënte.

Meestal wordt een operatie van de borst gecombineerd met een operatie aan de oksel: een schildwachtklieroperatie of een okselkliertoilet.

 

-Borstsparende operatie (lumpectomie, mammasparende operatie)
Bij deze vorm van operatie wordt alleen de tumor met een stuk gezond borstweefsel uit de borst verwijderd. De plaats en grootte van het litteken is afhankelijk van de ligging en grootte van de tumor.
Een borstsparende operatie wordt altijd aangevuld met bestralingen van de borst. Het is de bedoeling eventueel achtergebleven tumorcellen op deze manier te bestrijden.


- Oncoplastische chirurgie: Bij een borstsparende operatie is het vaak mogelijk een borstreconstructie uit te voeren, waardoor de symmetrie hersteld wordt. Soms wordt daarvoor een verkleining van de gezonde borst verricht.

Zie ook: www.borstkanker.nl/borstsparende_operatie

 

-Amputatie van de borst (ablatio mammae, mastectomie)
Bij een borstamputatie wordt het volledige borstklierweefsel (inclusief de tumor), de tepel en de huid weggehaald. Het litteken loopt horizontaal of schuin van het borstbeen richting de oksel. Als naast de borst ook lymfeklieren in de oksel verwijderd moeten worden, loopt het litteken soms door tot in de oksel.

Zie ook: http://www.borstkanker.nl/borstamputatie

 

-Schildwachtklierprocedure (poortwachtersklier, sentinel node)

De schildwachtklierprocedure dient er voor om te bepalen of de lymfeklieren zijn aangetast door tumorcellen. Dit wordt ook wel de sentinel node procedure genoemd. De schildwachtklier is de eerste lymfeklier waar cellen vanuit een tumor terecht komen. Bij deze procedure wordt die eerste lymfeklier verwijderd. Als de schildwachtklier vrij van tumorcellen is, hoeven er geen andere lymfeklieren te worden behandeld. Zie ook: http://www.borstkanker.nl/schildwachtklierprocedure

 

-Okselkliertoilet

Een okselkliertoilet is het weghalen van alle lymfeklieren in de oksel.

De verwijdering van de klieren uit de oksel kan op twee momenten in de behandeling plaats vinden:

· Tegelijk met de operatie aan de borst. Dit gebeurt als voor de operatie al aangetoond is dat er kwaadaardige cellen in een okselklier zitten. Ook kunnen er andere medische redenen zijn om alle klieren in de oksel te verwijderen, zonder eerst een schildwachtklier procedure uit te voeren.

· Na het onderzoeken van de schildwachtklier. Dit gebeurt als de schildwachtklier tumorcellen bevat waarvoor het meestal nodig is om in een tweede operatie alle okselklieren te verwijderd.

Zie ook: http://www.borstkanker.nl/okselkliertoilet

 

Heart pillow

Patiënten die een borstoperatie hebben ondergaan in het ADRZ krijgen een speciaal kussentje mee naar huis, dat de pijn van de operatiewond verzacht. Dit zogeheten Heart Pillow verlicht bovendien zwelling en stuwing en zorgt ervoor dat de spanning in de schouder afneemt. Het kussentje heeft de vorm van een hart en is ontworpen in de Verenigde Staten. Het wordt gemaakt door lotgenoten en vrijwilligers. De hartvorm van het kussen laat zich prettig onder de oksel dragen. De hartvorm draagt bovendien de boodschap mee van betrokkenheid.

 

Reconstructie en protheses na operatie

Na amputatie zijn er verschillende manieren om uw lichaamsvorm te corrigeren:

Reconstructie van de borst (inwendige prothese). Als u een borstamputatie ondergaat, kunt u ervoor kiezen de borst te laten reconstrueren. Dit kan soms tijdens dezelfde operatie, maar dit kan ook later uitgevoerd worden.

U kunt ook kiezen voor een uitwendige prothese. Dit is een losse siliconen prothese, die u in een aangepaste beha kunt dragen. Zowel de prothese als de lingerie is verkrijgbaar in een speciaalzaak. De mammacareverpleegkundige kan u informeren over de winkels waar u hiervoor terecht kunt. Zo’n prothese kunt u een paar maanden na de operatie aanschaffen, eerst moet de wond goed genezen. Voor die eerste tijd krijgt u van het ziekenhuis een voorlopige prothese van zachte stof mee. Na 6 tot 8 weken kunt u een definitieve prothese dragen.

Zie ook: http://www.borstkanker.nl/borstreconstructie.

 

Radiotherapie

Radiotherapie (bestraling) wordt altijd na een borstsparende operatie gegeven, soms ook na een borstamputatie of een okselkliertoilet. Dit is om eventueel achtergebleven kankercellen alsnog te vernietigen en de kans op terugkeer van de tumor te verminderen. De straling beschadigt het erfelijk materiaal (DNA) in de tumorcellen die daardoor afsterven.

Gemiddeld bestaat de bestraling uit 16 tot 30 behandelingen, verdeeld over 3 tot 5 weken. Zo wordt de totale dosis verdeeld. Door de bestraling lokaal en in kleine porties te geven, kunnen de gezonde cellen zich zo veel mogelijk herstellen. Kankercellen kunnen dit minder goed en zullen geleidelijk afsterven. Iemand krijgt gewoonlijk 4 tot 5 bestralingen per week. Meer informatie over radiotherapie vindt u op de website van het Zuidwest Radiotherapeutisch Instituut, www.zrti.nl

 

Chemotherapie/Immunotherapie

Wat is chemotherapie

Chemotherapie is een behandeling met medicijnen (cytostatica) die de groei van abnormale cellen, zoals kankercellen, verhinderen of remmen. Deze behandeling werkt door het hele lichaam. Een behandeling met celremmende geneesmiddelen verloopt in cycli. Eén cyclus bestaat uit één of meerdere toedieningen, gevolgd door ‘rust'. Deze rustperiode zorgt ervoor dat het lichaam kan herstellen van ongewenste bijwerkingen. Vaak bestaat een behandeling uit verschillende middelen, die elkaars werking versterken. Door onderzoek wordt chemotherapie op deze manier steeds effectiever en biedt het een steeds betere kans op overleving. Bij de behandeling van borstkanker is er een grote verscheidenheid aan soorten chemotherapie. De chemotherapie die wordt gegeven is afhankelijk van de kenmerken van de tumor en kan per persoon erg verschillend zijn.

 

Hoe wordt chemotherapie toegediend

Chemotherapie kan op verschillende manieren worden toegediend.

Bij borstkanker gebeurt dit meestal via een infuus, waarbij de cytostatica via een infuusnaald in de ader worden toegediend. Nadat de medicijnen zijn toegediend, verspreiden deze zich via het bloed door het hele lichaam, zodat bijna overal de (mogelijke) kankercellen bereiken worden. Deze behandeling vindt plaats op de dagbehandeling in Goes, Vlissingen of Zierikzee.


Wanneer chemotherapie?

Na een operatie, adjuvante  chemotherapie genoemd:

Hiermee worden eventueel microscopisch kleine uitzaaiingen die nog niet te zien zijn aangepakt. De kans op uitzaaiingen wordt hiermee sterk verkleind.

Voorafgaand aan een operatie, neo-adjuvante chemotherapie genoemd:

Dit kan geadviseerd worden bij een grote tumor. Meestal bij tumoren groter dan 5 centimeter of omdat er sprake is van borstkanker met een ontsteking van de borst.

Bij uitzaaiingen naar botten, longen of lever:

Het doel van de therapie is het afremmen van de groei van de tumor. Het verlengt de levensduur en vermindert pijnklachten, zwellingen en beperking van functies. De kuur wordt alleen gegeven zolang deze goed verdragen wordt.

 

Bijwerkingen
Chemotherapie heeft ook effect op de celdeling van gezonde cellen. Daardoor kunnen diverse  bijwerkingen optreden. Vooral sneldelende cellen zijn gevoelig voor chemotherapie. Zoals haarcellen, bloedvormende cellen, slijmvliescellen en huidcellen. De bijwerkingen die kunnen optreden zijn afhankelijk van de soort chemotherapie die u krijgt. De arts, verpleegkundig specialist en/of oncologieverpleegkundige zullen u de benodigde informatie geven over chemotherapie.  

 

Haaruitval en hoofdhuidkoeling

Haaruitval is een bijwerking van veel soorten chemotherapie. Iedereen ervaart haaruitval anders. Sommige patiënten hebben er geen last van terwijl anderen het heel erg vinden. Hoofdhuidkoeling kan haaruitval voorkomen. Bij de hoofdhuidkoeling krijgt u een koude kap op het hoofd, voor, tijdens en na het chemotherapie-infuus. Door de hoofdhuid te koelen, worden de cellen die haar produceren beschermd tegen de chemotherapie. Hierdoor is de kans op haaruitval kleiner. De hoofdhuidkoeling kan niet bij iedereen die chemotherapie krijgt worden aangeboden, omdat de hoofdhuidkoeling niet bij iedere chemotherapie werkt. Meer informatie over de hoofdhuidkoeling krijgt u bij de oncologieverpleegkundige. Op de website www.hoofdhuidkoeling.nl is hier meer informatie over te vinden.

 

Immunotherapie

Immunotherapie, ook wel antilichaamtherapie of targeted therapie genoemd, is een meer gerichte behandelvorm. Bij immunotherapie wordt gebruikgemaakt van medicijnen die zich richten op een bepaalde receptor (ontvanger) van de tumorcel. Deze receptor, die de groei van de tumor stimuleert, wordt door immunotherapie onschadelijk gemaakt. Immunotherapie is alleen in die gevallen inzetbaar waarbij sprake is van een tumor met de receptor Her2/neu. Dit is het geval bij circa 20 procent van alle vrouwen met borstkanker. Momenteel is Herceptin (Trastuzumab) hierbij het belangrijkste medicijn. Het medicijn kan per infuus of per injectie gegeven worden, meestal één maal per drie weken gedurende een jaar. Immunotherapie kan als op zichzelf staande behandeling worden gegeven, maar wordt meestal gecombineerd met chemotherapie of hormoontherapie.

Bij iedere vrouw met borstkanker wordt de Her2/neu receptor van de tumor bepaald. Alleen vrouwen met een Her2/neu gevoelige tumor komen in aanmerking voor immunotherapie. Herceptin heeft niet de klassieke bijwerkingen van chemotherapie zoals haaruitval. Wel kunnen zich griepachtige klachten en misselijkheid voordoen. Ongeveer drie procent van de vrouwen krijgt hartklachten. Daarom wordt de hartpompfunctie regelmatig gecontroleerd. Naast Herceptin zijn er nog enkele middelen die bij de Her2/neu receptor ingezet kunnen worden.

 

Anti-hormonale therapie

Anti-hormonale therapie (AHT) wordt ingezet bij een hormoongevoelige tumor. Dit betekent dat de tumor groeit onder invloed van de vrouwelijke geslachtshormonen oestrogeen of progesteron of beide. De vrouwelijke geslachtshormonen zetten de tumorcellen aan tot deling. AHT blokkeert de eigen hormoonproductie. Hierdoor kan de tumorcel niet meer groeien en sterft af. Hormonen worden aangemaakt in de eierstokken, maar ook in de bijnieren en in vetweefsel. De behandeling kan bestaan uit het wegnemen, of met medicijnen stilleggen, van de eierstokken als een vrouw nog niet in de overgang is. Daarnaast wordt dan vaak een ‘hormoonblokkeerder’, voorgeschreven. Bij vrouwen die reeds of bijna in de overgang zijn, zijn er medicijnen die zich richten op het remmen van hormoonaanmaak buiten de eierstokken. De medicijnen moeten meestal minimaal vijf jaar gebruikt worden.
De behandeling kan gegeven worden na operatie en is bedoeld om mogelijk aanwezige, maar nog niet zichtbare kankercellen te doden. Bijwerkingen zijn afhankelijk van het soort middel dat u voorgeschreven krijgt. Bij start van deze behandeling wordt u hierover geïnformeerd..

 

Bijwerkingen

Bijwerkingen zijn per behandeling verschillend. Voorafgaand aan de behandeling wordt u geïnformeerd door de arts of verpleegkundig specialist.

 

Bewegen en chemotherapie

Het is makkelijker om een gezond gewicht te behouden door regelmatig te bewegen. Daarnaast kan men door te bewegen de spiermassa behouden of opbouwen. Chemotherapie vraagt de nodige energie van het lichaam waardoor vermoeidheid, conditieverlies en spierafbraak kunnen ontstaan. Mensen zijn daardoor geneigd om rust te nemen om zo energie te sparen en vermoeidheid te voorkomen. Uit wetenschappelijke studies blijkt echter dat sporten en intensief bewegen tijdens chemotherapie de vermoeidheid en het conditieverlies juist kan verminderen en verlies van spieren kan beperken. Andere voordelen van sporten bij kanker zijn:

  • Een vermindering van het aantal bijwerkingen van de chemotherapie en de ernst ervan zoals misselijkheid en pijn.
  • Een sneller herstel na de chemotherapie.
  • Een toename van zelfvertrouwen en concentratie.
  • Een vermindering van depressieve klachten.
  • Een betere slaapkwaliteit.
  • Een verbetering van de kwaliteit van leven.

 

Fysiotherapiepraktijken en revalidatiecentra bieden speciale programma’s aan die gericht zijn op behoud van conditie bij chemotherapie. Informatie hierover is verkrijgbaar bij de oncologieverpleegkundige of verpleegkundig specialist.

 

Voeding en chemotherapie

Gezond en gevarieerd eten is belangrijk bij chemotherapie.

Op de website van B-bewust B-bewust checklist voeding en bewegen, een initiatief van Borstkankervereniging Nederland) zijn vragen over voeding en bewegen te vinden. Hier kunnen de vragen die voor u van belang zijn worden geselecteerd. Samen vormen ze een persoonlijke digitale checklist die gebruikt kan worden tijdens gesprekken met de behandelend arts, verpleegkundig specialist of oncologieverpleegkundige. Zo nodig kan er een verwijzing worden gedaan naar een diëtist die gespecialiseerd is in oncologische (voedings)zorg. Op www.voedingenkankerinfo.nl is informatie en advies te vinden van voedingswetenschappers en oncologie-diëtisten.

 

Hormoonbehandeling

Hormoontherapie wordt ingezet bij een hormoongevoelige tumor. Dit betekent dat de tumor groeit onder invloed van de vrouwelijke geslachtshormonen oestrogeen of progesteron of beide. De vrouwelijke geslachtshormonen zetten de tumorcellen aan zich te vermenigvuldigen. Hormoontherapie, wat dus eigenlijk een anti-hormoontherapie is, blokkeert de eigen hormoonproductie. Hierdoor kan de tumorcel niet meer groeien en sterft af.

Hormonen worden aangemaakt in de eierstokken maar ook in de bijnieren en in vetweefsel. De behandeling bestaat uit het wegnemen of met medicijnen stilleggen van de eierstokken als een vrouw nog niet in de overgang is. Daarnaast wordt dan vaak een ‘hormoonblokkeerder’, voorgeschreven.
Bij vrouwen die reeds of bijna in de overgang zijn, zijn er medicijnen die zich richten op het remmen van hormoonaanmaak buiten de eierstokken. De medicijnen moeten meestal minimaal vijf jaar gebruikt worden.
De behandeling kan gegeven worden na operatie en is bedoeld om mogelijk aanwezige, maar nog niet zichtbare kankercellen te doden. Bijwerkingen zijn afhankelijk van het soort middel dat u voorgeschreven krijgt. Bij start van deze behandeling wordt u hierover geïnformeerd. Hormoontherapie kan nuttig zijn wanneer de tumor hormoongevoelig is en bij risico op uitzaaiingen.

 

Bijwerkingen

Bijwerkingen zijn per behandeling verschillend. U wordt voor de behandeling geïnformeerd door de verpleegkundig specialist.

 

Diagnostiek

Tijdens uw eerste bezoek aan de mammapoli vindt er een aantal onderzoeken plaats. Deze onderzoeken zullen zoveel mogelijk op één dag plaatsvinden. Houdt u er met uw planning rekening mee dat dit ongeveer twee tot drie uur in beslag neemt. Het kan zijn dat aanvullende onderzoeken nodig zijn, deze worden op een later tijdstip ingepland. De verpleegkundig specialist of arts neemt samen met de door u ingevulde vragenlijst door en stelt u de nodige vragen. Daarna volgt een lichamelijk onderzoek waarbij de borsten en klieren in de hals en onder de oksel onderzocht worden.

 

Beeldvormend onderzoek

Na het lichamelijk onderzoek wordt er een foto van de borsten (mammografie) gemaakt en meestal aanvullend ook een echografie. De mammografie wordt gemaakt door een röntgenlaborant en beoordeeld door een radioloog (arts), de echo wordt uitgevoerd door een radioloog. De radioloog bepaalt vervolgens of er ook een punctie nodig is.

 

Onderzoek van cellen en weefsel
Bovenstaande onderzoeken geven een indicatie van het al dan niet kwaadaardig zijn van een afwijking. Om deze diagnose met zekerheid te kunnen stellen is een punctie of een biopsie noodzakelijk. Het kan ook voorkomen dat een punctie wordt gedaan om een goedaardige afwijking te bewijzen. Soms is het direct uitvoeren van weefselonderzoek niet mogelijk, vooral als het gaat om verwijzingen vanuit het bevolkingsonderzoek. Dit kan betekenen dat een aanvullende punctie op een later moment plaatsvindt, waardoor de uitslag ook wat wordt vertraagd.

Uitslag

Als de uitslagen van de mammagrafie en echo niet afwijkend zijn en er is geen reden voor een punctie, kunnen we dezelfde middag het consult op de mammapoli afsluiten. U bent dan na de onderzoeken welkom op de poli chirurgie. Daar is ook informatie beschikbaar over goedaardige aandoeningen van de borst.

Wanneer er wel een punctie heeft plaatsgevonden, krijgt u de uitslag meestal 1 dag later. Na het wekelijks overleg van het multidisciplinaire team (elke dinsdag) ontvangt u dan een datum voor een vervolgafspraak om een behandelplan te bespreken. Wij raden u aan om iemand mee te nemen naar deze vervolgafspraak.

 

Aanvullend onderzoek

Het kan voorkomen dat er verder onderzoek noodzakelijk is. U krijgt daar tevoren de nodige uitleg over. Aanvullend onderzoek kan zijn:

 

MRI van de borsten

Bij een MRI wordt er met elektromagnetische golven een scan van de borsten gemaakt. Hoewel het onderzoek plaatsvindt op de röntgenafdeling, komt er dus geen radioactieve straling aan te pas. Het onderzoek is veilig en pijnloos.

Stereotactisch biopt

Het doel van een stereotactisch geleide biopsie is het verkrijgen van weefsel voor nader onderzoek naar de aard van de afwijking.

 

Soms is het nodig om nog andere onderzoeken te verrichten, zoals:

  • Botscan
  • Echo bovenbuik
  • Longfoto
  • CT-scan
  • Bloedonderzoek
  • PET-scan

 

Team mammapoli

Verpleegkundig specialisten

De verpleegkundig specialist is een verpleegkundige met een aanvullende academische opleiding die zich heeft gespecialiseerd in borstaandoeningen. De verpleegkundig specialist doet alles wat de chirurg doet behalve opereren. Zij voert haar werkzaamheden uit in nauwe samenwerking met de chirurgen die aan de mammapoli zijn verbonden. Daarnaast werkt de verpleegkundig specialist op de polikliniek Interne geneeskunde waar zij in nauwe samenwerking met de internist/oncoloog de eventuele behandeling van uw borstkanker begeleid. Hier neemt zij taken over van de internist/oncoloog waarbij extra aandacht gegeven kan worden aan de begeleiding van de patiënt.

 

Mammacareverpleegkundigen

De mammacareverpleegkundigen zijn gespecialiseerd in de zorg rondom borstkanker. Zij hebben een belangrijke taak op het gebied van voorlichting, advies en begeleiding. U kunt bij hen ook terecht voor vragen over psychosociale onderwerpen.

 

Onze mammacareverpleegkundigen zijn:

 

   

  Mariska                 Bianca Manuhutu

  de Kreek

 

Naasten

Partner en naasten

Wanneer de diagnose borstkanker wordt gesteld zullen ook de partner en/of andere familieleden/naasten betrokken worden bij de behandelplannen. Ook zij kunnen het moeilijk hebben en kunnen hierdoor anders reageren dan u hoopt of verwacht. Onze mammacareverpleegkundigen zullen u hierin zo goed mogelijk begeleiden.

 

Kinderen

Hoe vertel ik het de kinderen? Dit is een moeilijke opdracht voor iedereen met kinderen. Toch is het iets wat zo eerlijk mogelijk moet gebeuren; openheid is hier het sleutelwoord. De mammacareverpleegkundigen kunnen u tips en adviezen geven om hiermee om te gaan. Daarnaast is er veel informatie over borstkanker, speciaal voor kinderen, ontwikkeld.

 

Boeken voor kinderen

Het is belangrijk taal of middelen te gebruiken die passen bij de leeftijd van het kind:

  • De boekjes Radio Robbie en Chemo Casper zijn geschikt om samen met je kinderen tot ongeveer negen jaar te lezen. Ze zijn te verkrijgen via VOKK; Vereniging Ouders, Kinderen en Kanker.
  • Het monster van Mamma (M. Mutsaers) en Mamma heeft een knobbeltje (P.Stuvel) zijn bestemd voor kinderen vanaf acht jaar.
  • Gewoon pech als je moeder borstkanker heeft (Esther Smid) een doe-boek voor kinderen vanaf 9 jaar.
  • Mama’s borst is ziek (H. de Jager) is een prentenboek voor kinderen van 3 tot 6 jaar.

 

Website Kankerspoken

Deze site is voor kinderen, ouders, leerkrachten, hulpverleners en andere belangstellenden en geeft informatie voor en over kinderen die een vader of moeder met kanker hebben. De site is voor verschillende leeftijdsgroepen en kinderen kunnen hier ook hun eigen verhaal vertellen, zie www.kankerspoken.nl.

 

Meer informatie hierover is te vinden op http://www.borstkanker.nl/borstkanker_in_het_gezin.

 

Voor meer informatie kunt u altijd terecht bij de verpleegkundig specialist of mammacareverpleegkundige.

 

Om deze website optimaal te laten functioneren gebruiken wij cookies. Voor meer informatie zie ons cookiebeleid.