High output ileostoma

Een stoma wordt als ‘high output’ beschouwd bij een productie van meer dan 1,5 liter (1500 ml) per 24 uur, gedurende meerdere dagen. Er gaat dan zoveel vocht en zout verloren via de ontlasting, dat er een hoog risico op uitdroging ontstaat.

Uitdroging

De volgende signalen kunnen wijzen op (dreigende) uitdroging:

• dorst
• droge mond/droge ogen
• weinig plassen, geconcentreerde en daardoor donkere urine
• vermoeidheid
• sufheid/verwardheid
• duizeligheid/hoofdpijn
• verminderde eetlust
• misselijkheid/braken
• droge huid (als u de huid met twee vingers oppakt blijft die langer staan dan gebruikelijk)
• afwijkingen in laboratoriumwaarden (nierfunctiestoornissen).

Om uitdroging te voorkomen is het belangrijk dat de darm genoeg vocht en zout opneemt. Extra drinken helpt daarbij niet altijd. Door te veel of de ‘verkeerde’ dranken te drinken kan de ontlasting toenemen en kan dit zorgen voor uitdroging. Uitdroging resulteert in dorst, waardoor de vochtintake toeneemt. Zo ontstaat een vicieuze cirkel die moet worden doorbroken. Soms is tijdelijk aanvulling van vocht en zout via een infuus nodig om de vocht- en zoutbalans te herstellen.

Om de hoeveelheid ontlasting te verminderen en daarmee het risico op uitdroging te verkleinen, zijn er een aantal belangrijke adviezen te geven over de dagelijkse vochtinname (soort en hoeveelheid dranken) en over het gebruik van een zoutrijke voeding. Met vocht wordt bedoeld alles wat vloeibaar ingenomen wordt. Denk aan alle dranken, soep, bouillon, vruchtenmoes, pap, vla, ijs, maar ook drink- en sondevoeding.

Vocht

Normaal gesproken neemt de darmwand het grootste gedeelte van het vocht op. Als er sprake is van een high output stoma, blijft er teveel water in de darm en ontlasting zitten. De darm kan het water niet goed opnemen, maar probeert het vocht toch vast te houden. Hierdoor wordt er te weinig geplast. Door de samenstelling van het drinkvocht aan te passen, wordt het voor de darm makkelijker om het water en zouten wel op te nemen.

Gebruik Isotone dranken

De opname van dranken in de darm hangt af van het zout en suiker dat erin zit. Er zijn drie verschillende soorten dranken: isotone dranken, hypertone dranken en hypotone dranken. Het lichaam is het beste in staat vocht op te nemen in de darmen met dezelfde hoeveelheid en soort deeltjes als in het bloed. Dit wordt isotoon vocht (iso=gelijk) genoemd. Omdat het lichaam isotone dranken het beste kan opnemen, helpt het drinken van isotone dranken tegen uitdroging. Het advies is daarom om vooral isotone dranken te drinken die ook voldoende zout bevatten. Hierdoor zal er meer geplast gaan worden en zal er minder ‘dorstgevoel’ zijn of een droge mond.

Dranken met weinig deeltjes (hypotoon, hypo=laag) of juist heel veel deeltjes (hypertoon, hyper=hoog) zorgen er juist voor dat er meer vocht verloren gaat via de ontlasting. Vermijd deze dranken zoveel mogelijk.

Isotone dranken met voldoende zout (kunt u vooral drinken)

• ORS (beste keuze)
• Bouillon, soep: met 0,6-0.8 gram zout en maximaal één gram koolhydraten per 100 ml bereid product.

Lees goed op de verpakking hoeveel zout en koolhydraten het bevat en pas eventueel de bereiding aan door meer/minder water te gebruiken.

Factsheet dranken bij een high outputstoma

Isotone dranken (met mate drinken)

Isotone sportdrank (6-8 gram koolhydraten per 100 ml), melk, haverdrink, rijstdrink, slappe limonade, koffie en thee met suiker.

Hypotone dranken (liever niet drinken)

Water, koffie (zonder suiker), thee (zonder suiker), light frisdrank, (sport)dranken met minder dan 6 gram koolhydraten per 100 ml.

Hypertone dranken

Vruchtensap en tomatensap, fris- en (sport)drank met meer dan 8 gram koolhydraten per 100 ml, medische drinkvoeding*

*alleen op advies arts/ diëtist.

De juiste concentratie is complex. Dranken met 6-8 gram koolhydraten per 100 ml worden vaak geadviseerd als zijnde isotoon, maar dit is dus niet altijd het geval omdat het te weinig zout kan bevatten.

ORS (Oral Rehydration Salt)

Dit is een poeder dat u in water oplost. Het bevat precies de juiste hoeveelheid zout en suiker. U kunt ORS bij de apotheek of drogist kopen.
Belangrijk: los het altijd op met de hoeveelheid water die op de verpakking staat. Suikervrije limonadesiroop en citroensap kan in beperkte mate gebruikt worden als smaakmaker. Voeg dan wel minder water toe zodat de verhouding klopt.

Recept om ORS zelf te maken (1 liter)

• 1 liter kraanwater
• 6 staafjes suiker (4 gram per stuk)
• 5 staafjes zout (1 gram per stuk)
  Gebruik bij voorkeur verpakte staafjes om meetfouten te voorkomen.

Adviezen voeding, vocht en zout

Wanneer de hoeveelheid vocht en zout in het lichaam op peil is, gelden de volgende adviezen:

• Drink de gehele dag door kleine slokjes, hierdoor komen er geen grote hoeveelheden vloeistof tegelijk in de darm.
• Probeer tijdens het eten niet of minimaal te drinken, zo krijgt het lichaam meer kans om voedingsstoffen en vocht op te nemen.
• Droge zetmeelrijke voedingsmiddelen zijn: brood, crackers, toast, knäckebröd, beschuit, rijst, pasta, aardappelen. De zetmeelrijke voedingsmiddelen binden het vocht in het maag-darmkanaal waardoor het voedsel langzamer passeert, beter verteert en de productie van ontlasting vermindert.
• Neem vaak kleine maaltijden in plaats van 3 hoofdmaaltijden. Grote maaltijden geven een te grote impuls en verhogen de kans op veel ontlasting.
• Pas op met koolzuurhoudende dranken, koude dranken, dranken met cafeïne en alcohol.
• Kauw uw eten goed. Niet goed gekauwde voedselresten versnellen de voedselpassage in de darm en kunnen een stoma verstoppen.
• Beperk voedingsmiddelen met veel suiker. Deze voedingsmiddelen trekken veel vocht aan. Dat verhoogt de stomaproductie. Denk aan producten, als; suiker, jam, honing, snoep, chocolade.
• Beperk zoetstoffen in suikervrij snoep, kauwgom en light frisdranken, die eindigen op –ol (xylitol, mannitol en sorbitol). Deze zoetstoffen kunnen een laxerend effect hebben
• Wees voorzichtig met producten zoals; uien, knoflook, pepers en scherpe kruiden. Deze producten kunnen de darm prikkelen wat klachten als krampen en winderigheid kan geven. Daarnaast kan het er ook voor zorgen dat de stoma productie toeneemt.
• Bij een hoge productie van ontlasting wordt geadviseerd om zo veel mogelijk vaste vezelrijke voeding te nemen. Vezels worden onderverdeeld in:
  − Oplosbare vezels, bijvoorbeeld linzen, psyllium, haver.
  − Onoplosbare vezels, bijvoorbeeld rauwkost, bonen, volkoren producten, noten en zaden.
• Oplosbare vezels zijn hoofdzakelijk aan te raden. Ze vormen een soort gel waardoor de ontlasting indikt. Soms is het lastig om meer oplosbare vezels aan de voeding toe te voegen. Eventueel psylliumvezels kunnen dan helpen.
• Onoplosbare vezels hebben een wisselend effect. Als de stoma te veel blijft produceren kunt u tijdelijk proberen om minder onoplosbare vezels te gebruiken

Zout

Naast vocht verliest u ook veel zouten via de ontlasting. Om het zoutverlies aan te vullen is een royaal gebruik van keukenzout (Natrium) en zoutrijke producten noodzakelijk. Soms kan het nodig zijn extra zout in de vorm van capsules of tabletten te gebruiken. De arts kan dit voorschrijven. In de urine kan gecontroleerd worden of er voldoende zout in het lichaam wordt opgenomen.

De volgende producten bevatten veel zout: keukenzout, smaakverfijner zoals Aromat, ketjap zoet en zout, soepversterker zoals maggi, tomatenketchup, curry, zoute vleeswaren (rookvlees/ rauwe ham/ worst-soorten), (smeer)kaas, chips en zoutjes, haring, groentesap/tomatensap waar u zelf nog extra zout aan heeft toegevoegd, kant en klare kruidenmixen, augurken, olijven, bouillon en soep.

Indien er gebruik wordt gemaakt van (volledige) sondevoeding is het goed om te weten dat sondevoeding weinig zout bevat. In deze situatie zal het nodig zijn om extra zout via de sonde of sondevoeding toe te dienen. De diëtist geeft hier advies over.

Contact