De acute zorg staat steeds verder onder druk. Daarnaast vergrijst de Nederlandse bevolking ook in hoog tempo, wat resulteert in een toenemend aantal kwetsbare ouderen met complexe gezondheidsproblemen. Deze patiënten worden momenteel regelmatig gezien op de spoedeisende hulp (SEH), een omgeving die primair is ingericht op het behandelen van acute, (vaak) levensbedreigende aandoeningen. Juist voor kwetsbare ouderen sluit deze omgeving onvoldoende aan bij hun behoeften: er is beperkte tijd en ruimte voor een uitgebreide (geriatrische) beoordeling en daarnaast worden ze blootgesteld aan lange wachttijden en een prikkelrijke omgeving, wat het risico op negatieve gezondheidsuitkomsten vergroot. Tegelijkertijd ervaren huisartsen een gebrek aan passende, laagdrempelige alternatieven voor deze patiënten, vooral wanneer er wel urgentie is maar geen directe spoed. Binnen het programma Passende Acute Zorg wordt daarom gewerkt aan een passend alternatief dat beter aansluit bij de zorgbehoeften van deze patiëntengroep én helpt om de druk op de acute zorgcapaciteit te verlagen: de Spoedpoli Geriatrie.
Sinds begin vorig jaar is Inge Trip betrokken als projectleider Passende Acute Zorg. In die rol begeleidt zij verschillende initiatieven om de acute zorg toekomstbestendig te houden. Haar werk loopt van de eerste verkennende gesprekken met zorgverleners tot aan de uitvoering van een pilot en eventuele opschaling”. “Het idee is altijd: hoe zorgen we dat patiënten met een acute zorgvraag op de juiste plek, op het juiste moment, door de juiste zorgverlener geholpen worden?.”
De Spoedpoli Geriatrie richt zich op ouderen die niet acuut levensbedreigend ziek zijn, maar wel spoedig beoordeeld moeten worden. Denk aan patiënten die ondanks behandeling door de huisarts onvoldoende opknappen, patiënten bij wie op korte termijn diagnostiek nodig is, of waarbij sprake is van een plotselinge klinische achteruitgang. “Nu worden deze mensen regelmatig naar de SEH gestuurd, omdat er geen beter passend alternatief is,” zegt Trip. “Terwijl die omgeving voor hen juist veel ontregeling kan veroorzaken. En dit alles draagt bij aan een verdere overbelasting van een SEH die nu al onder druk staat.”
Start pilot met HAP
Om dat te voorkomen, start er een pilot waarbij patiënten via de huisarts worden verwezen naar de spoedpoli. Deze vindt plaats in overdag leegstaande ruimtes van de huisartsenpost (HAP). Daar kunnen patiënten binnen enkele dagen terecht voor een uitgebreide geriatrische beoordeling, inclusief dezelfde diagnostiek als op de SEH. Het grote verschil zit in de setting: rust, overzicht en tijd.
Waar Trip het project begeleidt, staat verpleegkundig specialist AGZ Mariëlle van Sighem dagelijks aan het bed. Zij ziet het verschil met de SEH duidelijk. “In de acute setting van de SEH kan het zijn dat de onderliggende problematiek bij kwetsbare ouderen onderbelicht of slechts gedeeltelijk behandeld wordt,” legt zij uit. “Geriatrie gaat over het totaalplaatje: lichamelijk, psychisch, functioneel en sociaal. Op de spoedpoli kunnen we de patiënt volledig in kaart brengen.”
Volgens Van Sighem is de SEH voor veel ouderen simpelweg te belastend. “Mensen liggen daar vaak een langere tijd te wachten in een hectische omgeving. Dat is voor kwetsbare ouderen niet prettig.” Op de spoedpoli is het zorgproces meer gepland. “Patiënten weten waar ze naartoe gaan, kunnen hun medicatielijst meenemen en familie meenemen. Dat geeft rust.”
De samenwerking binnen het team speelt daarbij een belangrijke rol. Verpleegkundigen brengen uitgebreid in kaart hoe iemand thuis functioneert, welke veranderingen zijn opgetreden en wat familie opvalt. De geriater bepaalt vervolgens welke diagnostiek nodig is en bespreekt samen met de verpleegkundige de bevindingen met patiënt en naasten. “Juist die gezamenlijke afsluiting is belangrijk,” zegt Van Sighem. “Zo voelt de patiënt zich echt gezien en gehoord.”
Uitbreiding pilot naar heel Zeeland
Sinds december zijn Adrz en de Huisartsenconnectie gestart met de pilot Spoedpoli Geriatrie. In de eerste, kleinschalige fase hebben we samen met een aantal huisartsenpraktijken ervaring opgedaan met de werkwijze en het verwijsproces. Dankzij deze samenwerking hebben we de werkwijze verder geoptimaliseerd, het proces aangescherpt en de triage en logistiek verduidelijkt. Op basis van deze ervaringen breiden we de pilot nu uit naar heel Zeeland. Verwijzen verloopt altijd via eerst telefonisch overleg met de dienstdoende geriater, die de triage uitvoert en beoordeelt of de patiënt geschikt is voor de spoedpoli, mede gezien de beperkte capaciteit.
Zowel Trip als Van Sighem benadrukken het belang van het onderscheid tussen spoed en spoedig. “Als iemand levensbedreigend ziek is, hoort die natuurlijk op de SEH,” zegt Trip. “Maar voor de grote groep ouderen die wel snel, maar niet acuut gezien moet worden, is dit een meer passender oplossing voor hun zorgvraag.”
Met de Spoedpoli Geriatrie hopen zij niet alleen de acute zorg beschikbaar te houden voor wie levensbedreigend ziek is, maar ook de kwaliteit van zorg voor ouderen te verbeteren. Rustiger, persoonlijker en beter afgestemd op wat deze patiëntengroep nodig heeft.