PEG-, PEG-J of PEJ-sonde verzorgen

Wat moet u weten over uw sonde

Het is belangrijk om te weten op welke plaats de sonde is ingebracht en welk type (soort) sonde is geplaatst. Want ieder type sonde heeft, naast de algemene verzorging, ook nog speciale verzorging nodig. Met uw arts heeft u besproken op welke plaats de sonde is ingebracht en welk type sonde hiervoor is gebruikt.

Plaats van de sonde

De sonde kan in de maag ingebracht zijn. Dit wordt een PEG (Percutane Endoscopische Gastrostomie) genoemd. Soms wordt in de PEG-sonde een dunnere sonde ingebracht. Dit wordt een PEG-J of een PEG-sonde met een jejunumextensie genoemd. Ook kan de sonde rechtstreeks in de dunne darm ingebracht zijn. Dit wordt dan een PEJ (Percutane Endoscopische Jejunostomie) genoemd.

Type sondes

Er zijn twee type sondes. Type één is met een schijf (interne fixatieschijf), die tegen de maag- of darmwand ligt. Type twee is een sonde met een ballon als interne fixatie, die tegen de maag- of darmwand ligt. Voor meer uitleg hierover, zie paragraaf hoe kunt u zien welk type sonde u heeft, en welke extra zorg moet u naast de algemene zorg geven.

De verzorging in de eerste week tot twee weken na eerste sonde plaatsing

• De sonde is in de maag geplaatst (PEG): pas dan de onderstaande zorg in eerste week toe.
• De sonde is in de maag geplaatst en daarin is een dunnere sonde geplaats, die naar de dunne darm gaat (PEG-J of ook wel PEG met jejunum extensie genoemd): pas dan de onderstaande zorg in de eerste week toe.
• De sonde is rechtstreeks in de dunne darm (jejunum) geplaatst (PEJ): pas dan de onderstaande zorg in de eerste twee weken toe.
• Soms kunnen er (steun)hechtingen naast de opening op de buik (fistelopening) geplaatst zijn: pas dan onderstaande zorg toe, totdat de (steun)hechtingen verwijderd zijn. Verder zit het schijfje dat op de buik zit, (externe fixatieplaat), een beetje strak op de buik. Dat is belangrijk want op deze manier kan er tussen de buikhuid en de maag- of darmwand een goede doorgang (fistel) gevormd worden. Verschuif deze externe fixatieschijf niet tijdens deze periode.

Dagelijkse verzorging van de insteekopening

• Was eerst uw handen met water en zeep en droog uw handen goed af met een schone handdoek.
• De externe fixatieschijf tijdens het verzorgen niet verschuiven!  Tip: zet een streep met een watervaste stift, net boven de externe fixatieschijf, zodat u zeker weet dat de externe fixatieschijf niet verschoven is.
• Verwijder het splitgaas. Maak de fistelopening en de fixatieschijf schoon met een vochtig gemaakt gaas.
• Controleer de fistelopening op roodheid, zwelling en kleur van het wondvocht. Het is normaal dat er de eerste dagen wat wondvocht uit de fistelopening komt en dat de fistelopening gevoelig is.
• Droog hierna de huid, de fixatieschijf en de sonde goed af. Plaats tussen de fixatieschijf en de buikwand een schoon splitgaas.
• Spoel, voor en na elk medicijn of portie sondevoeding, de sonde door met 20 ml lauwwarm water om verstopping van de sonde te voorkomen. Als u de sondevoeding via een pomp krijgt; spoel dan drie à vier maal daags de sonde door met 20 ml lauwwarm water.

Als er nog veel wondvocht uit de fistelopening komt; maak dan de fistelopening een paar keer per dag schoon met water en een gaas. U mag weer douchen als er geen wondvocht meer uit de fistelopening komt. Meestal is dit na twee dagen en soms iets langer.

U mag pas na veertien dagen weer zwemmen of een bad nemen.

Ziet of merkt u een van de volgende signalen, binnen de twee weken na de eerste sonde plaatsing? Zoek dan direct contact. (zie paragraaf contact). De signalen zijn;

• Fistelopening ziet er rood en gezwollen uit
• Er komt pus uit de fistelopening
• U voelt harde plekken rond de fistelopening,
• U heeft koorts, de buikpijn wordt erger of de sonde is verschoven.

Mondzorg

Als u weinig tot niets eet of drinkt, poets dan tweemaal daags uw tanden en spoel af en toe uw mond met water. Het kan zijn dat u een erg droge mond heeft. Er zijn middelen verkrijgbaar bij de apotheek om dit tegen te gaan.

Algemene zorg na de eerste week tot twee weken van de eerste sondeplaatsing

De algemene zorg na de eerste één tot twee weken van de eerste plaatsing past u toe bij alle types sonde. De plek waar de sonde is geplaatst, speelt hierin geen rol.

Stap 1: reinigen van de sonde en de huid rondom de fistelopening en het dompelen van de sonde.

Voordat u de volgende handelingen met de sonde doet, wast u eerst uw handen met water en zeep. Droog uw handen af met een schone handdoek. Het reinigen van de huid rondom de fistelopening kan ook onder de douche gedaan worden.

Uitzondering; de sonde met een ballon als interne fixatieschijf en losse voedingsslang (ook wel button PEG, Mickey of Freka Belly Button genoemd) heeft geen klem op de buik zitten want de knop (button) is de externe fixatieschijf. Maar het dompelen en het reinigen van de sonde en de huid rondom de fistelopening moet u wel dagelijks doen. In stap 3 wordt het reinigen en dompelen beschreven. Het dompelen van deze sonde kunt u doen door met u wijsvinger de sonde voorzichtig een paar centimeter naar binnen te duwen.

Ter controle moet de markeerstreep net boven de fixatieschijf zichtbaar zijn. Maak de sonde zo vast dat er geen knikken in komen. De fixatieschijf moet niet te strak op de huid zitten, want dan kan er een drukplek ontstaan. Controleer af en toe of de externe fixatieschijf niet verschoven is, want bijvoorbeeld bij niezen of hoesten, kan de externe fixatieschijf iets verschuiven.

Bij veel zweten of bij vocht uit de fistelopening kunt u een splitgaas tussen de fixatieschijf en de huid plaatsen. Gebruik zalven kortdurend en alleen op advies van een deskundige. Producten waarin polyvidon/jodium zitten, kunnen de sonde beschadigen dus deze middelen liever niet gebruiken.

Het reinigen van de aansluitstukken van de sonde

Met behulp van een wattenstaaf of tandenrager reinigt u één à twee keer per week de aansluitstukken van de sonde.

Stap 2: toedienen van medicatie door de sonde

Voorkeur is dat u de medicijnen via de mond in neemt. Moet het medicijn via de sonde, overleg dan vooraf altijd met uw behandelend arts/apotheker of het medicijn fijn gemalen mag worden en opgelost mag worden in water. Als dit niet zo is, moet mogelijk de tabletvorm aangepast worden en in bijvoorbeeld een drank of een ander alternatief voorgeschreven worden. Als de medicijnen via de sonde toegediend kunnen worden, maalt u het medicijn goed fijn en los het goed op in water. Dien de medicijnen apart van de sondevoeding toe. Spoel voor en na elk medicijn de sonde goed door.

Stap 3: doorspuiten van de sonde voor, tijdens en na toediening van sondevoeding en of medicatie

Om er voor te zorgen dat de sonde niet verstopt raakt, volgt u de onderstaande instructies op.

• Spoel de sonde door met 20 ml lauwwarm water voor en na ieder portie sondevoeding en voor en na elke medicijntoediening.
• Bij continue toediening van voeding/medicijn, spoelt u de sonde drie tot viermaal daags door met 20 ml lauwwarm water. Dit kan via de medicatietoedieningspoort van het voedingssysteem.
• Voor het doorspuiten van een PEG-button (Mickey/Freka Belly Button), zie paragraaf: de sonde met een button op de buik.

Hoe kunt u zien welk type sonde u heeft en welke extra zorg moet u nog toepassen?

Er zijn verschillende type sondes. Het belangrijkste verschil is of de interne fixatie uit een schijf of een ballon bestaat. Bij een sonde met een ballon zit er een extra aansluiting op de sonde om de ballon op te kunnen blazen of leeg te kunnen maken. Waar de sonde geplaatst is kan ook mede bepalend zijn voor de verzorging van de sonde.

1. Sonde met een schijf als interne fixatie. Deze kan geplaats zijn in de maag of darm. (PEG-, PEG-J- of PEJ-sonde)
2. Sonde met een ballon als interne fixatie zoals de gastrotube en de button PEG (Mickey, Freka Belly button) Wordt meestal alleen in de maag geplaatst.(PEG-sonde)

1. Sonde met een schijf als interne fixatie

In principe bestaat de extra zorg alleen uit het verwisselen van de aansluitingen. Dit doet u pas, als hier problemen mee zijn. Dit kunt u zelf doen of laten doen door bijvoorbeeld de thuiszorg. De ENFIT-aansluiting kunt u bij uw facilitair bedrijf bestellen. Zie hieronder hoe u een nieuwe ENFIT-aansluiting plaatst of laat plaatsen op de sonde.

Bevestigen van een nieuwe ENFIT-aansluiting(connector)

Als de sonde een PEG-J sonde is en er zijn problemen met de ENFIT-aansluitingen, dan moet u contact zoeken met het ziekenhuis. Zie paragraaf: contact

Een sonde met een interne fixatieschijf kan, bij een goede verzorging, jaren blijven zitten. De sonde hoeft pas vervangen te worden als deze stug, sterk verouderd of lek is.

Hoe ziet de sonde met een interne fixatieschijf eruit?

De eerste afbeelding is een schematische tekening en op tweede afbeelding ziet u hoe de sonde eruit ziet.

Zit er in de PEG-sonde nog een dunnere sonde, die in de dunne darm (jejunum) ligt? Dan ziet het er zo uit:

De eerste afbeelding is een schematische tekening en op afbeelding twee ziet u hoe de PEG-j op de buik ligt.

Omdat de PEG-j een dunne sonde is, moet deze goed doorgespoeld worden.

Heeft u een sonde met een interne fixatieschijf, dan kunt u paragraaf 2: sonde met een ballon als interne fixatie, overslaan.

2. Sonde met een ballon als interne fixatie.

De extra zorg bestaat uit de balloncontrole, sonde wissel en eventueel het aansluiten van de losse toedieningsslangen.

Deze sonde heeft een ballon als interne fixatie. Meestal wordt deze sonde pas geplaatst op verzoek van de patiënt. De sonde moet tussen de drie en zes maanden vervangen worden omdat maag- of darmsappen kunnen inwerken op de ballon. Hierdoor wordt de ballon wat poreus (waterdoorlatend). Daarom moet u een keer per twee weken kijken of er nog voldoende water in de ballon zit. Dit moet bij elk type sonde, die een ballon heeft als interne fixatie, die tegen maag- of darmwand ligt.

Balloncontrole

• Was de handen met water en zeep en droog de handen goed af met een schone handdoek. Zorg dat een bakje met water en een 5 of 10 ml spuit klaar staan.
• Zie ook de instructie film Ballon controle – PEG sonde – YouTube
• Maak de klem los en schuif de PEG-sonde met een vaste voedingsslang twee tot drie cm naar binnen. Zorg dat de PEG-sonde goed op zijn plek blijft en er niet uit kan vallen. Bij een PEG- button: druk de sonde iets naar binnen.

Zorg dat de button PEG tijdens de ballon controle ook naar binnen gedrukt blijft!

• Zet een spuit op het ballonventiel en duw de spuit licht aan. Zuig de inhoud op. Controleer of de hoeveelheid opgetrokken water overeenkomt met de hoeveelheid ml. die op het ballonventiel staat. Spuit het water direct weer terug in de ballon en vul het eventueel nog aan tot de hoeveelheid, die op het ballonventiel staat. Een à anderhalve ml. water verlies per maand mag.
• Wat als het meer is? Controleer of het afsluitdopje van het ventiel niet lek is. Als het afsluitdopje lek is, moet de sonde vervangen worden. Als dit niet het geval is, controleert u de volgende dag opnieuw de balloninhoud. Als de inhoud weer minder is, kan het zijn dat de ballon lek is. Zoek dan contact met uw hulpverlener. Zie paragraaf contact.

Verwisselen van de sonde

De eerste sondewissel gebeurt op de Scopie Behandel Afdeling (SBA) of PEG-poli. Verder kan de sondewissel in de thuissituatie gedaan worden door bijvoorbeeld de thuiszorg. Zorg dat u altijd een reserve sonde in huis heeft. Deze kunt u bij uw facilitair bedrijf zoals Eurocept, Sorgente of Medireva bestellen.

Hoe ziet de sonde met een ballon als interne fixatie eruit?

Er zijn twee verschillende type sondes met een ballon als interne fixatie.

Gastrotube

Het kan een sonde zijn met een vaste toedieningslang er aan (ook wel gastrotube genoemd). Afbeelding een staat een tekening van hoe de ballon in de maag/darm zit. Afbeelding twee ziet u de gastrotube met de namen erbij.

Als u dit sondetype heeft, kunt u de informatie over de sonde met een knop op de buik overslaan.

De sonde met een button (knop) op de buik

De sonde met een button op de buik wordt ook wel een Button-PEG, Mickey of een Freka Belly button genoemd. Deze sonde heeft losse toedieningsslangen en is precies aangepast aan de dikte van uw buikwand. Als u zwaarder wordt (aankomt) of juist afvalt, kan het zijn dat de PEG-button niet goed meer past. Dit merkt u doordat er vocht langs de PEG-sonde komt of dat u pijn of een strak gevoel krijgt rondom de PEG-button. Er moet dan een andere maat PEG-button geplaatst worden. Neem hiervoor contact op met het ziekenhuis. Zie paragraaf; contact. Op afbeelding een staat PEG-button met de namen erbij. Op afbeelding twee staat een voorbeeld van een toedieningsslang.

Aansluiten van toedieningsslang op de PEG-button

• Was vooraf uw handen met water en zeep en droog ze goed af met een schone handdoek.
• Om de voedingsslang aan de PEG-button te koppelen, moet het afsluitdopje geopend worden.
• Stop de witte connector van de losse voedingsslang in de opening van de PEG-button. Zorg dat de zwarte markering van de losse voedingsslang en de  PEG-button op elkaar zitten.
• Door de voedingsslang 90 graden met de klok mee te draaien, fixeert u de voedingsslang op de PEG-button. Zie onderstaande afbeeldingen voor de juiste werkwijze. U kunt nu de voeding of medicijnen toedienen.

Voor het verwijderen van de losse voedingsslang: doe de bovenstaande handelingen in omgekeerde volgorde.

Problemen, oorzaken en oplossingen

De meest voorkomende problemen staan hier op een rijtje met daarbij de mogelijke oplossingen, die u zelf kan doen en er staat ook wanneer u hulp in moet schakelen.

Een gezwollen, rode, geïrriteerde huid of drukplekken.

Als de fixatieschijf te strak zit, kan dit een drukplek geven. Zet de fixatieschijf dan iets losser. Bij transpiratie of vochtafscheiding kan de huid geïrriteerd raken. Maak de huid rondom de fistelopening een paar keer per dag schoon met water. Plaats een splitgaasje tussen de fixatieschijf en de huid. Kijk bij het kopje lekkage van voeding/vocht langs de sonde of u de oorzaak kunt achterhalen. Probeer de huid zo veel mogelijk aan de buitenlucht te drogen. Ga bijvoorbeeld een keer met ontblote buik in de zon zitten of thuis ’s avonds op de bank voor de tv. Gebruik, in overleg met een deskundige, kortdurend een dun laagje zinkzalf of Sudocreme rondom de fistelopening. Uw thuisorganisatie kan u hierin mogelijk ook adviseren. Bij geen verbetering, neem contact op. Zie paragraaf; contact hoe u contact kunt zoeken.

Ontstaan van wild vlees (trosje of een bolletje weefsel rond de insteekopening)

Sommige mensen hebben sneller een neiging tot vorming van wild vlees. Zorg dat de huid goed droog blijft en de fixatieschijf dicht tegen de buikwand aanzit, want vocht en maag- of darmsappen kunnen een rol spelen bij ontstaan van wild vlees. In principe hoeft hier niets aangedaan te worden tenzij u er last van heeft. Overleg dan met een deskundige zoals uw thuiszorgorganisatie.

Lekkage van voeding/vocht langs de sonde

Lekkage van voeding/vocht kan huidirritatie geven. Zie kopje een gezwollen, rode, geïrriteerde huid, hoe u dan het beste de huid kunt verzorgen. Door de volgende vragen te stellen, kunt u de oorzaak achterhalen. Zit de sonde misschien niet te los in de fixatieschijf? De ruimte tussen de fixatieschijf en de buik moet ter dikte van een euromunt zijn.

• Bij sonde met ballon; is de ballon voldoende gevuld?→ controleer de balloninhoud.
• Is er teveel of te snel voeding gegeven →
• Pas de hoeveelheid of snelheid van het toedienen van de sondevoeding aan. Verkeerde houding tijdens toedienen voeding? → Ga rechtop zitten tijdens voeding geven en tot een uur daarna. Controleer of de voedingsklem open staat en of er geen knik in de sonde/voedingssysteem zit tijdens het geven van de sondevoeding.
• Zit er bij sonde met een ENFIT-aansluiting viezigheid? → Reinig deze nog een keer extra met behulp van een tandenrager/wattenstok. Uw thuiszorgorganisatie kan u in bovenstaande punten ook adviseren.
• Neem contact op bij geen verbetering, te ruime fistelopening of bij lekkage van de sonde zelf. Zie paragraaf; contact hoe u contact kunt zoeken.

Last van maagzuur of oprispingen tijdens toediening van sondevoeding.

Kijk of rechtop zitten de klachten verminderd. Vermijdt lucht in de spuit. Als u ’s nachts sondevoeding gebruikt; zorg dat uw bovenlichaam hoger ligt dan de rest van uw lichaam.

Misselijk, braken, diarree.

Is de voeding te veel of te koud geweest? Is de voeding te snel ingespoten of ingelopen? Heeft de voeding te lang “aangehangen” of  is de datum van houdbaarheid overschreden? Kan het een bijwerking van een medicijn zijn?

Bij braken en of diarree bestaat de kans dat u uitdroogt. Weinig plassen en donkergekleurde urine kunnen signalen zijn van uitdroging. Drink indien het lukt extra water in kleine porties of dien kleine porties vocht toe via de sonde. Eventueel kan Orisel gebruikt worden. Bij geen verbetering of twijfel; neem direct contact op met uw behandelend arts of anders zie bij het kopje contact.

Sonde is minder doorgankelijk of niet doorgankelijk

Let op; oefen in ieder geval geen kracht uit op de sonde en gebruik geen kleinere spuit dan 10 ml. want dit kan schade aan de sonde geven. Gebruik ook geen voerdraad, scherp voorwerp of koolzuurhoudende drank.

Door de volgende vragen te stellen, komt u achter de oorzaak.

• Staat de voedingsklem open?→ Zet de voedingsklem open voor toediening.
• Ziet u zichtbare obstructie in de slang? → Kijk of het lukt om met behulp van kneden, de obstructie los kan krijgen en spoel hierna met 10 ml lauwwarm water door.
• Sonde is wel te dompelen en u ziet geen zichtbare obstructie? → Vul een 10 ml spuit met lauwwarm water en spuit deze, voor zover het kan, in de sonde. Sluit hem af en laat dit ongeveer een t wintigminuten inweken, zodat de klontering los kan komen van de slang. Spuit hierna voorzichtig met behulp van een tien ml spuit gevuld met lucht in een pompende beweging de sonde door. Het kan zijn dat u dit een paar keer moet herhalen. Zet hierbij geen kracht. Lukt dit niet, mag u, in overleg met een deskundige zoals de thuiszorg, het volgende doen; Maak een Acetylcysteïne oplossing (Acetylcysteïne 600 mg bruistablet oplossen in water) en spuit 10 ml in de sonde. Laat de oplossing even inwerken in de sonde en probeer hierna de sonde weer doorgankelijk te maken. Lukt dit nog niet; zoek dan contact met de MDL-verpleegkundige of /MDL-arts.
• Is het minder of niet doorgankelijk bij een PEG-J? → Overleg dan met een MDL-arts want een PEG-j is een dunne sonde, die een enkele keer kan opkrullen in de maag of dunne darm.
• Is de sonde ook niet te dompelen bij zichtbare obstructie?  → overleg met MDL-arts want mogelijk is de sonde in het maag- of darmslijmvlies vast gegroeid.

Sonde komt verder uit de fistelopening of is eruit uitgevallen?

Is dit binnen 4 weken na eerste plaatsing?  Neem direct contact op met de (dienstdoende) MDL-arts via 088 125 00 00. Doe dit ook bij buikpijn die verergert bij aanraken, bewegen of hoesten. Plaats in ieder geval de uitgevallen PEG-sonde of de reserve katheter niet zelf terug, want er bestaat de kans dat het fistelkanaal zich nog niet gevormd heeft. Stop met de sondevoeding. Is dit na 4 weken van de sonde-plaatsing. Plaats als het mogelijk is, de oude sonde of de reserve katheter terug in de fistelopening en maak deze vast met een pleister. Dien geen sondevoeding of medicijnen meer toe via de teruggeplaatste katheter. Neem contact op. Hoe? Zie bij paragraaf; contact om een nieuwe sonde te laten plaatsen of als uw thuisorganisatie de sondewissel doet, neem dan contact op met uw thuisorganisatie. Bij gebruik van de reserve sonde is het van belang dat u een nieuwe reserve sonde bestelt via uw facilitair bedrijf, zodat u weer een reserve sonde heeft. Geen reserve katheter of de oude sonde kan niet terug geplaatst worden? Neem direct contact op. Zie paragraaf; contact hoe u dit kunt doen.

Het dompelen van de sonde gaat moeilijk of lukt niet meer.

Is de sonde te weinig gedompeld?  Is er aan de sonde getrokken waardoor de interne fixatieschijf/ballon van de sonde in het fistelkanaal zit? (Dit is erg pijnlijk)  Zit de sonde te strak om het fistelkanaal? Maak de sonde nat met water en probeer de sonde voorzichtig te dompelen. Als dit niet helpt, neem contact op. Zie paragraaf contact. Vanaf dat moment niet meer eten en of drinken. Want mogelijk is de interne fixatieschijf/ballon in het maag- of darmslijmvlies ingegroeid (Burried Bumper).

Neem verder nog contact op als er na een à twee weken nog vocht of voedsel uit de fistelopening komt en de gegeven adviezen niet helpen. Bij koorts of toenemende buikpijn neem dan direct contact op.

Voeding

U ontvangt een individueel voedingsadvies van de diëtiste, afgestemd op uw situatie. Als er al een schema bestaat voor het geven van sondevoeding, dan blijft dit zoveel mogelijk gehandhaafd. Tevens vraagt de diëtist, bij een facilitair bedrijf, de benodigdheden en de sondevoeding voor in de thuissituatie aan. Ook zorgt de diëtiste voor een machtiging voor uw zorgverzekeraar. Indien nodig regelt de transferverpleegkundige de thuiszorg voor de verzorging van de sonde, het geven van de sondevoeding en/of de instructie voor de bediening van de pomp.

Belangrijke punten bij het geven van voeding

Hygiëne is zeer belangrijk. Zet alle benodigde materialen klaar en ga altijd zo schoon mogelijk te werk. Was uw handen met zeep en water en droog ze af met een schone handdoek.

Gebruik van voeding

Gesloten verpakkingen sondevoeding kunnen op kamertemperatuur bewaard worden. Bewaar opengemaakte verpakkingen sondevoeding maximaal 24 uur afgesloten in de koelkast. Schud de sondevoeding voor gebruik. Geef de sondevoeding op kamertemperatuur, want dat wordt beter verdragen dan koude sondevoeding. Let tenslotte op de houdbaarheidsdatum en maak eerst de oude voorraad op. Als u voor het geven van sondevoeding een toedieningssysteem of een pompset gebruikt, moet u die elke 72 uur vervangen.

Als u naast de sondevoeding nog gewoon kan of mag eten, mijdt dan zuurhoudende vloeistoffen zoals vruchtenthee of vruchtensappen in combinatie met sondevoeding. Deze kunnen namelijk klontering van voedingsbestanddelen veroorzaken.

Verwijderen van de sonde

Als u weer voldoende kunt eten en drinken, mag de sonde worden verwijderd. De fistel sluit zichzelf binnen een paar dagen. Let op: de eerste sonde moet wel langer dan vier weken geleden geplaatst zijn, voordat deze verwijderd kan worden, want anders kan er een lekkage tussen de buik- en maagwand ontstaan.

Als de PEG-sonde verwijderd mag worden, mag u zes uur voor het verwijderen niets meer eten of drinken (dus ook geen sondevoeding meer).

Als er vier uur na de sonde verwijderen geen vocht/voedsel uit de fistelopening komt, mag u voorzichtig wat water drinken. Komt er na het water drinken geen vocht uit de fistel, dan mag u weer gewoon eten. Bij twijfel of als er nog vocht uit de fistelopening komt, wacht tot de volgende dag en probeer dan opnieuw wat water te drinken.

Contact

Heeft u na het lezen van deze folder nog vragen of zijn er veranderingen in uw gezondheid opgetreden tussen het maken van de afspraak en het onderzoek, zoals het krijgen van een pacemaker of het starten met een bloedverdunner. Neem dan op werkdagen tussen 8.30 en 12.00 contact op met de Scopie Behandel Afdeling (SBA) via 088 125 5250. Ontstaan er vlak na het onderzoek onverhoopt problemen? Neem op werkdagen tussen 8.30-12.00 uur en 13.00-16.30 uur contact op met de Scopie Behandel Afdeling (SBA) via 088 125 52 50.

Voor vragen/problemen over de PEG-sonde zorg/sondevoeding, kunt u de MDL-verpleegkundige mailen via mdl.verpleegkundigen@adrz.nl. of neem op werkdagen (van maandag tot en met donderdag) tussen 8.00 en 17.00 contact op via 088 125 4495.

Als u de afdeling niet kunt bereiken, kunt u bellen naar de receptie van Adrz via 088 125 00 00.

Wilt u een afspraak annuleren of verzetten?

Als de afspraak meer dan zeven dagen vooruit ligt, neem dan contact op via het contactformulier. Deze wordt vaak dezelfde werkdag nog in behandeling genomen. Is de afspraak binnen zeven dagen? Bel dan op werkdagen tussen 8.30 en 12.00 uur en 13.00 en 16.30 uur naar de SBA via 088 125 5250. Annuleer minimaal 24 uur van tevoren, zodat we een andere patiënt kunnen helpen.