Alvleesklierontsteking

De alvleesklier (pancreas) is een orgaan dat in de buikholte ligt en heeft twee belangrijke functies:

• Het produceren van spijsverteringsenzymen. Deze zijn nodig voor de vertering van vetten, koolhydraten en eiwitten zodat deze opgenomen kunnen worden via de darm.
• De productie van hormonen zoals insuline. Insuline is noodzakelijk om de bloedsuikerspiegel te reguleren.

Wanneer de ontsteking van de alvleesklier tijdelijk of van korte duur is, spreekt men van acute alvleesklierontsteking. Deze kan ontstaan door galstenen of overmatig alcoholgebruik, maar soms ook zonder duidelijke oorzaak. Herhaaldelijke acute alvleesklierontsteking kan tot een chronische alvleesklierontsteking leiden, waarbij sprake kan zijn van blijvende schade aan het orgaan. Hoewel de alvleesklier een grote reservecapaciteit heeft, ontstaan er bij herhaalde ontstekingen problemen met de spijsvertering. Pas later kunnen er klachten ontstaan, bijvoorbeeld ontregelde waarden van de bloedsuikerspiegel.

Klachten

Het verloop van zowel acute als chronische alvleesklierontsteking is wisselend en kan per patiënt anders verlopen. De meest kenmerkende klacht is pijn midden in de buik, die acuut en heftig kan verlopen. Aan de voeding gerelateerde klachten zijn verminderde eetlust, misselijkheid en braken. Na een maaltijd kunnen de klachten toenemen. Gevolg van de klachten kan gewichtsverlies zijn wat kan leiden tot ondervoeding.

Voedingsadviezen bij een acute alvleesklierontsteking

Voeding is belangrijk om achteruitgang in conditie en weerstand te voorkomen. Het advies is te eten volgens de Richtlijnen Goede Voeding*. Tenzij de arts anders adviseert, mag in principe alles worden gegeten en gedronken. Wanneer er sprake is van onbedoeld gewichtsverlies kan gebruik worden gemaakt van de energie- en eiwitrijke adviezen die verderop worden benoemd.

Tijdens een acute alvleesklierontsteking wordt alcohol afgeraden. Wanneer alcohol de oorzaak is van de alvleesklierontsteking wordt alcoholgebruik, ook na herstel, afgeraden.

*Op de website van het Voedingscentrum zijn de aanbevolen dagelijkse hoeveelheden per leeftijdscategorie en geslacht terug te vinden.

Het kan zijn dat vetrijke voeding in het begin minder goed wordt verdragen, omdat de alvleesklier nog niet voldoende enzymen kan produceren die zorgen voor de vetvertering. De vetten in de voeding dienen alleen beperkt te worden indien deze bovenbuik klachten geven. Een extreem vette voeding is voor niemand gezond. Hiervoor geldt dat dit met mate gebruikt dient te worden.

Voedingsadviezen bij een chronische alvleesklierontsteking

Pijn en ontsteking kost het lichaam extra energie. Pijn kan ook een prikkel zijn om niet of minder te eten. Kleine frequente maaltijden worden vaak het beste verdragen. Inname van voldoende energie is belangrijk om ongewenst gewichtsverlies te voorkomen. Vetten en koolhydraten zijn de voornaamste leverancier van energie. Bij onvoldoende inname hiervan worden de eiwitten als energiebron gebruikt, terwijl het juist belangrijk is om de eiwitten als bouwstof te gebruiken. Inname van voldoende eiwitten is namelijk belangrijk voor de opbouw, het behoud en herstel van weefsels in het lichaam zoals de spieren. Eiwitten zitten voornamelijk in vlees(waren), kip, vis, kaas, eieren, zuivel, vegetarische vleesvervangers, peulvruchten, tofu, tahoe, tempeh, noten(pasta) en pinda(kaas).

Energie- en eiwitverrijkte adviezen:

• Eet regelmatig: gebruik zes tot zeven kleine maaltijden per dag.
• Kies voor volvette producten zoals volle melk, volle yoghurt, volvette kaas.
• Kies voor krentenbrood, een luxe broodje of tosti in plaats van gewoon brood.
• Besmeer brood met margarine of roomboter.
• Gebruik royaal broodbeleg zoals (smeer)kaas, vleeswaren, vis, pindakaas of (roer)ei.
• Gebruik bij de hoofdmaaltijden een melkproduct zoals een glas melk of chocolademelk, schaaltje yoghurt, vla of kwark.
• Maak gebruik van tussendoortje zoals blokjes kaas, plakjes vleeswaren, cracker met hartig beleg, (ongezouten) noten of pinda’s, melkproducten zoals skyr, kwark en vla.

Soms is het gebruik van dieetpreparaten zoals drinkvoeding op advies van de diëtist noodzakelijk.

Alcohol bij chronische alvleesklierontsteking

Wat de oorzaak van chronische alvleesklierontsteking ook is, het advies is om helemaal geen alcohol te drinken. Alcohol kan op termijn een snelle en ernstige achteruitgang van de alvleesklierfuncties veroorzaken.

Meer informatie

Extra informatie is te vinden op de volgende websites:

• Maag Lever Darm Stichting: http://mlds.nl
• Alvleeskliervereniging Nederland: alvleeskliervereniging.nl
• Voedingscentrum: voedingscentrum.nl

Contact